“Psikolojik Sağlamlık: Zor Zamanlarda Kendinizi Nasıl Güçlendirebilirsiniz?”

sağlamlık

Zor yaşantılara karşı her kişinin benzer tepkileri vermediğini, aynı şekilde baş etmediğini
görürüz. Kimi insan zorluklar karşısında “çok güçlü” durabilirken, kimi insan ise baş
edemeyip “savunmasız” kalabilir. Psikolojik sağlamlık tam da bu noktada konuşabileceğimiz
bir olgudur.

Psikolojik Sağlamlık Nedir ?

Psikolojik sağlamlık kavramı Latincede (resiliens) maddenin elastik olması anlamındadır.
Buradaki elastiklik, sıkıştırılıp esnetildikten sonra orijinal formuna dönebilme becerisi olarak
tanımlanmaktadır. Kırılmadan bükülebilme gibi düşünebiliriz. Psikolojik sağlamlık
kavramsal karşılığından da anlaşıldığı üzere zor yaşantılar, riskler ve güçlükler ile olumlu bir
şekilde baş edebilme stratejisidir. Örneğin birçok kişiyi etkileyen bir doğal afet sonrasında
kimileri bu zorlayıcı yaşantının etkilerini daha kolay atlatıp eski haline dönebilirken kimileri
ise desteğe ihtiyaç duyar. Bu noktada psikolojik sağlamlığın devreye girdiğini görürüz.

Risk Faktörleri Nelerdir ?

Psikolojik sağlamlığın ortaya çıkabilmesi için risk faktörlerinin olması gereklidir. Yani
zorlayıcı bir yaşantının, bir güçlük durumunun olması psikolojik sağlamlığın ortaya çıkış
şartıdır. Risk faktörleri dediğimiz; herhangi bir olumsuz yaşantı, kronik hastalıklar, ekonomik
zorluklar, savaş, doğal afet gibi travmatik ve zorlayıcı olaylar olabilir. Kişilerin bu risk
faktörü dediğimiz zorlayıcı yaşantılar ile nasıl baş edebildiği, psikolojik sağlamlığı
noktasında belirleyicidir.

1970li yıllarda psikolojik sağlamlık ilk ortaya çıktığında bir kişilik özelliği olarak
nitelendirilmiştir. Yapılan araştırmalar psikolojik sağlamlığın içsel bir özellik olmadığını,
çevre ile etkileşimler sonucu oluşan dinamik bir yapı olduğunu göstermiştir. Bu durumda da,
kişileri karşılaşabilecekleri zorlayıcı yaşantılara karşı daha iyi baş edebilecekleri, “sağlam”
duruma getirmek mümkün olabilir. Bu noktada koruyucu faktörlerden söz etmek mümkün.
Adından da anlaşıldığı üzere, bu faktörler kişileri mevcut zorlayıcı yaşantının olumsuz
etkilerinden “koruyabilecek” faktörlerdir.

Koruyucu Faktörler Nelerdir ?

Koruyucu faktörler, bireysel ve çevresel olarak iki boyutta incelenir. Bireysel koruyucu
faktörler, zekâ, yüksek benlik saygısı, etkili problem çözme becerisi, iyimserlik gibi kişinin
kendisine özgü özellikleridir. Çevresel koruyucu faktörler ise dış dünya ile etkileşimimiz
sonucu ortaya çıkan faktörlerdir. Örneğin olumlu aile ilişkileri, akran desteği gibi güçlü
sosyal destek ağı gibi. Herşeyden önce bu faktörler baş edebilme stratejileri için birer kaynak
sayılır.
Ek olarak bahsettiğimiz bireysel ve çevresel koruyucu faktörler iç içe geçmiş biçimde de
gözlenebilir. Mesela kişi problem çözme becerisine sahipse ve aynı zamanda olumlu aile
ilişkileri de mevcutsa bu kişinin zorlayıcı yaşantılar karşısında psikolojik olarak sağlam
durabilmesini, zorlayıcı yaşantının olumsuz etkilerinden daha az etkilenebileceğini
öngörebiliriz.

Sonuç olarak hayatınızdaki zorlayıcı yaşantılar ile baş edebilme konusunda kaynaklarınızın eksik
olduğunu hissediyorsanız ve bu noktada güçlük yaşıyorsanız bir uzmandan destek
alabilirsiniz.

Psikolog Sena DÜZ

Randevu Almak İçin; 
İletişim

Sosyal Medya'da Paylaş:
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp

Diğer Makaleler